Dầu mè dùng để làm gì? 10 công dụng và cách sử dụng đúng để phát huy tối đa lợi ích

Dầu mè không chỉ dừng lại ở việc làm gia vị cho món ăn mà còn bao gồm rất nhiều ứng dụng như chiên xào, tẩm ướp, pha nước chấm, trộn salad, làm bánh, chăm sóc da và hỗ trợ xây dựng một chế độ ăn lành mạnh.

Dầu mè dùng để làm gì? Đây là một trong những câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi xu hướng sử dụng dầu thực vật nguyên chất ngày càng phổ biến. Nếu trước đây dầu mè chủ yếu xuất hiện trong các món ăn truyền thống hoặc ẩm thực Hàn Quốc, Nhật Bản thì hiện nay loại dầu này đã trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình nhờ hương thơm đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao.

Không giống nhiều loại dầu ăn tinh luyện, dầu mè nguyên chất được ép trực tiếp từ hạt mè (hay còn gọi là hạt vừng), nhờ đó giữ lại phần lớn các axit béo không bão hòa, vitamin E cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Chính những thành phần này khiến dầu mè không chỉ đơn thuần là một loại dầu ăn mà còn được ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe, làm đẹp và hỗ trợ xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh.

Vậy dầu mè dùng để làm gì, sử dụng như thế nào để vừa ngon vừa phát huy được tối đa giá trị dinh dưỡng? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn có câu trả lời đầy đủ.

1. Dầu mè là gì?

Dầu mè là loại dầu thực vật được chiết xuất từ hạt mè (vừng) bằng phương pháp ép lạnh hoặc ép nóng. Tùy theo nguyên liệu sử dụng mà dầu mè có thể có màu vàng nhạt, vàng hổ phách hoặc nâu sẫm.

Trong dầu mè chứa nhiều thành phần dinh dưỡng quan trọng như:

• Axit béo không bão hòa đơn và đa
• Omega-6
• Vitamin E
• Sesamin
• Sesamol
• Sesamolin

Đây đều là những hoạt chất có khả năng chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ bảo vệ tim mạch và giảm quá trình oxy hóa của chất béo.

Nếu được ép đúng kỹ thuật và bảo quản tốt, dầu mè nguyên chất sẽ có mùi thơm nhẹ đặc trưng, vị béo thanh và không chứa phụ gia hay chất bảo quản.

2. Dầu mè dùng để làm gì? 10 công dụng phổ biến nhất của dầu mè

2.1. Dầu mè dùng để chiên rán thực phẩm

Nhiều người cho rằng dầu mè chỉ thích hợp để trộn salad hoặc làm gia vị. Thực tế, dầu mè dùng để làm gì thì một trong những ứng dụng phổ biến nhất chính là chiên rán.

Dầu mè có khả năng chịu nhiệt tương đối tốt nên có thể sử dụng để:

• Chiên cá
• Chiên đậu phụ
• Chiên gà
• Chiên các loại bánh
• Chiên rau củ

Khi chiên ở nhiệt độ phù hợp, dầu mè giúp món ăn có màu vàng đẹp và hương thơm đặc trưng. Tuy nhiên, không nên sử dụng dầu mè nhiều lần vì các chất chống oxy hóa sẽ suy giảm sau mỗi lần gia nhiệt.

2.2. Dầu mè dùng để xào rau và các món thịt

Các món xào là một trong những cách tận dụng hương thơm của dầu mè hiệu quả nhất.

Chỉ cần thay dầu ăn thông thường bằng dầu mè, món ăn sẽ có mùi thơm hấp dẫn hơn mà vẫn giữ được màu sắc tự nhiên của nguyên liệu.

Đặc biệt phù hợp với:

• Rau cải
• Bông cải xanh
• Thịt bò xào
• Nấm
• Hải sản

2.3. Dầu mè dùng để tẩm ướp nguyên liệu trước khi nấu

Nếu bạn thắc mắc dầu mè dùng để làm gì ngoài việc nấu ăn thì tẩm ướp thực phẩm là câu trả lời rất đáng thử. 

Dầu mè giúp:

• Gia vị bám đều hơn
• Thịt mềm hơn
• Tăng mùi thơm
• Hạn chế khô khi nướng

Có thể kết hợp dầu mè với:

• Tỏi
• Tiêu
• Nước tương
• Gừng
• Mật ong
• Ngũ vị hương

để tạo nên hỗn hợp ướp đậm đà.

2.4. Dầu mè pha nước chấm và nước sốt

Chỉ vài giọt dầu mè cũng đủ làm thay đổi hương vị của nước chấm.

Đây là thành phần quen thuộc trong:

• Nước chấm thịt nướng
• Sốt salad
• Sốt mè rang
• Nước chấm há cảo
• Nước chấm lẩu

Dầu mè mang đến vị béo nhẹ cùng hương thơm đặc trưng mà các loại dầu thực vật khác khó có được.

2.5. Dùng dầu mè Trộn salad

Những người theo chế độ Eat Clean hoặc giảm cân thường lựa chọn dầu mè thay cho các loại sốt béo.

Khi kết hợp với:

• Giấm táo
• Chanh
• Mật ong
• Mù tạt Dijon

dầu mè tạo thành loại dressing vừa thơm vừa giàu chất béo tốt.

Ngoài việc tăng hương vị, dầu mè còn hỗ trợ hấp thu tốt hơn các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K có trong rau củ.

2.6. Cho dầu mè vào cháo, mì hoặc cơm

Đây là cách sử dụng rất phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á.

Một thìa nhỏ dầu mè có thể giúp:

• Cháo thơm hơn
• Mì hấp dẫn hơn
• Cơm dẻo và bóng hơn

Đặc biệt, dầu mè thường được bổ sung vào cháo cho trẻ lớn hoặc người mới ốm dậy nhằm tăng năng lượng và cải thiện hương vị món ăn.

2.7. Dầu mè là nguyên liệu cho làm bánh

Ít người biết rằng dầu mè còn có thể thay thế bơ hoặc một phần dầu ăn trong nhiều công thức làm bánh.

Việc sử dụng dầu mè giúp:

• Bánh mềm hơn
• Tăng độ ẩm
• Có hương thơm tự nhiên
• Hạn chế cảm giác ngấy

Loại dầu này đặc biệt phù hợp với các loại bánh truyền thống châu Á.

2.8. Dầu mè hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tim mạch

Bên cạnh giá trị ẩm thực, khi nhắc đến dầu mè dùng để làm gì, không thể bỏ qua lợi ích đối với sức khỏe.

Trong dầu mè chứa nhiều chất béo không bão hòa, đặc biệt là axit oleic và axit linoleic. Khi thay thế một phần chất béo bão hòa bằng các chất béo này trong chế độ ăn, chúng có thể góp phần duy trì nồng độ cholesterol ở mức cân bằng và hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Ngoài ra, các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên như sesamin và sesamol cũng giúp hạn chế quá trình oxy hóa lipid trong cơ thể.

Tuy nhiên, dầu mè không phải là thuốc và không có tác dụng điều trị bệnh tim mạch. Việc sử dụng nên kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và lối sống khoa học.

2.9. Dầu mè hỗ trợ chăm sóc da

Ngoài việc chế biến thực phẩm, dầu mè còn được sử dụng trong nhiều sản phẩm mỹ phẩm.

Nhờ chứa vitamin E và các chất chống oxy hóa, dầu mè có thể giúp:

• Làm mềm da
• Giảm khô ráp
• Hỗ trợ duy trì độ ẩm
• Bảo vệ hàng rào da

Người có làn da nhạy cảm nên thử trên một vùng da nhỏ trước khi sử dụng để hạn chế nguy cơ kích ứng.

2.10. Dầu mè dùng để Massage cơ thể

Trong y học Ayurveda của Ấn Độ, dầu mè từ lâu đã được sử dụng như một loại dầu massage truyền thống.

Khi massage:

• Dầu giúp giảm ma sát
• Làm mềm da
• Mang lại cảm giác thư giãn

Có thể làm ấm nhẹ dầu trước khi sử dụng để tăng cảm giác dễ chịu.

3. Dầu mè có chiên được không?

Một trong những thắc mắc phổ biến nhất khi tìm hiểu dầu mè dùng để làm gì là liệu loại dầu này có thích hợp để chiên rán hay không.

Câu trả lời là có, nhưng cần phân biệt giữa dầu mè nguyên chất và dầu mè rang.

Đối với dầu mè nguyên chất, nhiệt độ bốc khói tương đối cao nên hoàn toàn có thể sử dụng để chiên hoặc xào ở mức nhiệt vừa phải. Khi chiên đúng cách, dầu vẫn giữ được hương thơm đặc trưng và không làm ảnh hưởng đến chất lượng món ăn.

Trong khi đó, dầu mè rang thường được ép từ hạt mè đã rang chín nên có hương thơm rất mạnh. Loại dầu này thích hợp để rưới lên món ăn sau khi chế biến hoặc pha nước chấm hơn là dùng để chiên ngập dầu. Nếu đun ở nhiệt độ quá cao trong thời gian dài, mùi thơm đặc trưng sẽ giảm đáng kể và một phần dưỡng chất cũng bị thất thoát.

Do đó, nếu mục đích chính là chiên rán, bạn nên lựa chọn dầu mè nguyên chất. Còn nếu muốn tăng hương vị cho món ăn, dầu mè rang sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.

4. Những ai nên và không nên sử dụng dầu mè?

Mặc dù dầu mè là một trong những loại dầu thực vật giàu dinh dưỡng, nhưng không phải ai cũng nên sử dụng theo cùng một cách. Hiểu rõ đối tượng phù hợp sẽ giúp bạn khai thác tối đa lợi ích của loại dầu này, đồng thời hạn chế những rủi ro không mong muốn.

4.1. Những ai nên sử dụng dầu mè?

Dầu mè phù hợp với hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh và là lựa chọn tốt để thay thế một phần các loại dầu ăn tinh luyện trong bữa ăn hằng ngày. Với hàm lượng chất béo không bão hòa cao cùng các chất chống oxy hóa tự nhiên, dầu mè góp phần xây dựng chế độ ăn cân bằng và lành mạnh hơn.

Đối với những người đang theo đuổi chế độ ăn Eat Clean, ăn chay, thực dưỡng hoặc Mediterranean, dầu mè là nguồn chất béo thực vật chất lượng cao giúp tăng hương vị món ăn mà vẫn đảm bảo giá trị dinh dưỡng. Chỉ cần sử dụng một lượng vừa phải trong các món salad, rau luộc, món hấp hoặc các món xào nhẹ cũng đủ để bổ sung chất béo có lợi cho cơ thể.

Người cao tuổi cũng là nhóm đối tượng được khuyến khích sử dụng dầu mè. Các axit béo không bão hòa cùng vitamin E và hợp chất sesamin có trong dầu mè góp phần bảo vệ tế bào trước quá trình oxy hóa, đồng thời hỗ trợ duy trì sức khỏe tim mạch khi kết hợp với chế độ ăn uống khoa học.

Ngoài ra, trẻ em trong giai đoạn ăn dặm hoặc phát triển cũng có thể sử dụng dầu mè với lượng phù hợp để bổ sung năng lượng và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo. Tuy nhiên, cha mẹ nên cho trẻ làm quen từng lượng nhỏ để theo dõi khả năng thích nghi cũng như phát hiện sớm các dấu hiệu dị ứng nếu có.

4.2. Những ai không nên hoặc cần thận trọng khi sử dụng dầu mè?

Mặc dù có nhiều lợi ích, dầu mè không phải là lựa chọn phù hợp đối với tất cả mọi người. Đầu tiên là những người có tiền sử dị ứng với mè (vừng). Đây là đối tượng tuyệt đối không nên sử dụng dầu mè dưới bất kỳ hình thức nào vì có thể gây ra các phản ứng dị ứng từ nhẹ như nổi mề đay, ngứa đến nghiêm trọng như khó thở hoặc sốc phản vệ.

Những người đang mắc các bệnh lý cần kiểm soát nghiêm ngặt lượng chất béo trong khẩu phần ăn hoặc đang điều trị theo chế độ dinh dưỡng đặc biệt cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên. Mặc dù chất béo trong dầu mè chủ yếu là chất béo không bão hòa, đây vẫn là thực phẩm có hàm lượng năng lượng cao. Việc sử dụng quá nhiều có thể làm tăng tổng lượng calo tiêu thụ trong ngày, ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát cân nặng hoặc các mục tiêu dinh dưỡng khác.

Đối với người đang giảm cân, dầu mè vẫn có thể được đưa vào thực đơn nhưng cần sử dụng với lượng hợp lý. Thay vì lạm dụng vì cho rằng đây là "dầu tốt", bạn nên cân đối với tổng lượng chất béo trong khẩu phần hằng ngày để đạt hiệu quả lâu dài.

Nhìn chung, dầu mè dùng để làm gì và sử dụng như thế nào sẽ phát huy hiệu quả cao nhất khi phù hợp với thể trạng và nhu cầu dinh dưỡng của từng người. Sử dụng đúng liều lượng, kết hợp với chế độ ăn đa dạng và lối sống lành mạnh sẽ giúp bạn tận dụng tối đa những lợi ích mà dầu mè mang lại.

5. Lưu ý khi sử dụng dầu mè

Để phát huy tối đa công dụng của dầu mè, bạn nên lưu ý một số điểm sau:

• Bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp.
• Đậy kín nắp sau mỗi lần sử dụng để hạn chế oxy hóa.
• Không dùng dầu đã có mùi ôi khét hoặc đổi màu bất thường.
• Không tái sử dụng dầu chiên nhiều lần.
• Chỉ nên dùng với lượng vừa phải vì dầu mè vẫn là thực phẩm giàu năng lượng.
• Nếu có điều kiện, nên sử dụng dầu mè nguyên chất được ép mới hoặc tự ép bằng máy ép dầu để đảm bảo chất lượng và hạn chế phụ gia.

6. Giới thiệu máy ép dầu Tahawa

Nếu bạn đang tìm kiếm một dòng máy ép dầu vừa có hiệu suất ép dầy mè cao vừa tiết kiệm điện thì máy ép dầu Tahawa là lựa chọn đáng cân nhắc.

Các mẫu máy Tahawa được trang bị động cơ hiệu suất cao kết hợp với hệ thống gia nhiệt thông minh, giúp tối ưu lượng điện tiêu thụ trong suốt quá trình ép. Nhờ khả năng duy trì nhiệt độ ổn định, máy hạn chế tình trạng thất thoát nhiệt và không phải gia nhiệt lại nhiều lần.

Bên cạnh đó, trục vít được thiết kế chính xác giúp giảm lực cản khi ép, từ đó giảm tải cho động cơ và nâng cao hiệu suất sử dụng điện.

Nhiều dòng máy như Tahawa TH-T3, Tahawa TH-S9S hay Tahawa TH-X8S còn sở hữu động cơ mạnh mẽ, hoạt động ổn định trong thời gian dài nhưng vẫn đảm bảo mức tiêu thụ điện hợp lý. Đây là lựa chọn phù hợp cho cả hộ gia đình, cửa hàng thực phẩm sạch và các cơ sở sản xuất dầu quy mô nhỏ.

6. Kết luận

Dầu mè dùng để làm gì? Câu trả lời không chỉ dừng lại ở việc làm gia vị cho món ăn mà còn bao gồm rất nhiều ứng dụng như chiên xào, tẩm ướp, pha nước chấm, trộn salad, làm bánh, chăm sóc da và hỗ trợ xây dựng một chế độ ăn lành mạnh.

Để tận dụng tối đa những giá trị mà dầu mè mang lại, điều quan trọng là lựa chọn dầu mè nguyên chất, sử dụng đúng mục đích và bảo quản đúng cách. Nếu thường xuyên sử dụng dầu mè trong gia đình, bạn cũng có thể cân nhắc tự ép dầu từ hạt mè sạch bằng máy ép dầu, giúp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu và chất lượng dầu sử dụng hằng ngày.