Dầu hạt bí ngô có tác dụng gì? 7 lợi ích nổi bật đối với sức khỏe

dầu hạt bí ngô có tác dụng gì phụ thuộc vào thành phần dinh dưỡng và các hợp chất sinh học có trong dầu. Những lợi ích được nghiên cứu đáng chú ý nhất gồm hỗ trợ sức khỏe tuyến tiền liệt, hỗ trợ chức năng đường tiết niệu, cung cấp chất béo không bão hòa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và cung cấp các hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa.

Dầu hạt bí ngô là loại dầu thực vật được ép từ hạt của quả bí ngô, có màu xanh đậm hoặc xanh nâu đặc trưng cùng hương thơm béo nhẹ. Không chỉ được sử dụng trong chế biến món ăn, dầu hạt bí ngô còn được quan tâm nhờ chứa nhiều axit béo không bão hòa, tocopherol (vitamin E), phytosterol và các hợp chất chống oxy hóa.

Một số nghiên cứu cho thấy dầu hạt bí ngô có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch, tuyến tiền liệt, hệ tiết niệu và chống lại quá trình oxy hóa. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng khác nhau tùy từng công dụng và dầu hạt bí ngô không nên được xem là thuốc điều trị bệnh.

Vậy dầu hạt bí ngô có tác dụng gì và vì sao loại dầu này ngày càng được nhiều người quan tâm?

1. Dầu hạt bí ngô có những dưỡng chất gì?

Giá trị của dầu hạt bí ngô chủ yếu đến từ thành phần chất béo và các hợp chất hoạt tính sinh học. Theo các tổng quan khoa học, dầu hạt bí ngô chứa tỷ lệ đáng kể axit béo không bão hòa, trong đó axit linoleic là một thành phần chính. Bên cạnh đó còn có tocopherol, phytosterol và các hợp chất phenolic. Thành phần cụ thể có thể thay đổi tùy giống bí, nguồn nguyên liệu và phương pháp ép dầu.

Đây cũng là điểm đáng chú ý khi so sánh dầu hạt bí ngô với nhiều loại dầu thực vật thông thường. Không chỉ cung cấp năng lượng từ chất béo, dầu còn chứa các hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng quá trình sản xuất có thể ảnh hưởng đến hàm lượng các hợp chất có lợi trong dầu. Phương pháp ép, nhiệt độ xử lý và điều kiện bảo quản đều có thể tác động đến chất lượng thành phẩm.

Hàm lượng các chất dinh dưỡng có trong 28 gram hạt bí ngô đã tách vỏ bao gồm:

• Năng lượng: 151 Kcal chủ yếu đến từ chất béo và protein
• Chất xơ: 1,7 gram
• Carbohydrate: 7 gram
• Chất béo: 13 gram trong đó có 6 gram acid béo omega – 6.
• Vitamin K: 18% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Photpho: 33% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Manga: 42% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Magie: 37% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Sắt: 23% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Kẽm: 14% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày
• Đồng: 19% mức nhu cầu khuyến nghị hàng ngày

Ngoài ra hạt bí ngô cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa và một lượng acid béo không bão hòa đa, kali, vitamin B2 và folate. Hạt bí ngô và các loại dầu chiết xuất từ hạt bí ngô cũng đã được chứng minh là mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

2. Dầu hạt bí ngô có tác dụng gì?

Dầu hạt bí ngô hỗ trợ sức khỏe tuyến tiền liệt

Đây là một trong những lợi ích được quan tâm nhiều nhất khi nhắc đến dầu hạt bí ngô, đặc biệt đối với nam giới trung niên và lớn tuổi.

Tuyến tiền liệt có thể tăng kích thước theo tuổi, trong đó phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH) có thể gây ra các triệu chứng như tiểu khó, dòng nước tiểu yếu, tiểu nhiều lần hoặc cảm giác chưa tiểu hết.

Một số nghiên cứu về hạt bí ngô và dầu hạt bí ngô cho thấy chúng có tiềm năng hỗ trợ cải thiện các triệu chứng liên quan đến BPH. Một thử nghiệm lâm sàng trên nam giới mắc BPH cho thấy nhóm sử dụng dầu hạt bí ngô có sự cải thiện về điểm triệu chứng đường tiểu và chất lượng cuộc sống sau thời gian theo dõi. Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng cho thấy mức độ cải thiện ban đầu với tamsulosin cao hơn so với dầu hạt bí ngô, vì vậy không nên xem dầu hạt bí ngô là sản phẩm thay thế thuốc điều trị.

Điều này có nghĩa là dầu hạt bí ngô có thể được xem như một thực phẩm bổ sung trong chế độ ăn uống, nhưng nam giới đang gặp vấn đề về tiểu tiện hoặc tuyến tiền liệt vẫn nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu và bàng quang

Không chỉ tuyến tiền liệt, các sản phẩm từ hạt bí ngô còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ chức năng bàng quang và đường tiết niệu.

Các nghiên cứu được Vinmec tổng hợp cho thấy việc sử dụng hạt bí ngô và các sản phẩm từ hạt bí ngô có thể giúp cải thiện một số triệu chứng liên quan đến bàng quang và hệ tiết niệu.

Đây là lý do dầu hạt bí ngô thường được nhắc đến trong chế độ dinh dưỡng dành cho nam giới lớn tuổi. Tuy nhiên, tiểu nhiều, tiểu buốt, tiểu khó hoặc tiểu ra máu có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau. Không nên tự sử dụng dầu hạt bí ngô để thay thế việc kiểm tra y tế.

Dầu hạt bí ngô có khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm

Một trong những điểm đáng chú ý của dầu hạt bí ngô là sự hiện diện của vitamin E, tocopherol, phytosterol và các hợp chất phenolic.

Các chất chống oxy hóa có khả năng tham gia vào quá trình bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Tổng quan nghiên cứu về dầu hạt bí ngô cũng ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa và chống viêm của loại dầu này, mặc dù nhiều bằng chứng hiện vẫn đến từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật.

Đây là lý do dầu hạt bí ngô được quan tâm không chỉ trong lĩnh vực dinh dưỡng mà còn trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và mỹ phẩm.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng uống dầu hạt bí ngô có thể trực tiếp “chữa viêm” hoặc điều trị các bệnh viêm nhiễm. Vai trò phù hợp hơn là bổ sung một nguồn chất béo và hợp chất chống oxy hóa vào chế độ ăn uống cân bằng.

Hỗ trợ sức khỏe tim mạch

Dầu hạt bí ngô chứa nhiều axit béo không bão hòa, cùng với tocopherol và phytosterol. Đây là những thành phần khiến loại dầu này được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Một số nghiên cứu đã ghi nhận những thay đổi tích cực về huyết áp hoặc các chỉ số lipid máu khi sử dụng dầu hạt bí ngô trong những nhóm đối tượng nhất định. Chẳng hạn, một nghiên cứu kéo dài 12 tuần ở phụ nữ sau mãn kinh ghi nhận sự cải thiện về huyết áp tâm trương và HDL cholesterol khi sử dụng dầu hạt bí ngô.

Tuy nhiên, kết quả này không có nghĩa dầu hạt bí ngô có thể thay thế thuốc huyết áp hoặc thuốc điều chỉnh cholesterol. Sức khỏe tim mạch vẫn phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, vận động, cân nặng, giấc ngủ và các yếu tố nguy cơ khác.

Hạt bí ngô là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa, magie, kẽm và các loại acid béo có lợi. Tất cả những thứ này đều giúp bảo vệ và nâng cao sức khỏe của hệ tim mạch. Các nghiên cứu trên động vật đã chỉ ra rằng dầu chiết xuất từ hạt bí ngô có thể làm giảm mức huyết áp và hàm lượng cholesterol trong máu – hai yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch.

Một nghiên cứu kéo dài 12 tuần ở 35 người phụ nữ sau mãn kinh cho thấy dầu từ hạt bí ngô có thể làm giảm huyết áp tâm trường tới 7% và tăng hàm lượng cholesterol có lợi (HDL cholesterol) lên đến 16%. Các nghiên cứu khác cho thấy hạt bí ngô làm tăng khả năng tạo oxit nitric, một chất chịu trách nhiệm cho những tác động tích cực đến sức khỏe tim mạch. Ocid nitric giúp các mạch máu giãn nở, cải thiện lưu lượng máu và giảm nguy cơ hình thành các mảng bám trong lòng mạch.

Bổ sung chất béo không bão hòa cho chế độ ăn

Nếu sử dụng đúng cách, dầu hạt bí ngô có thể trở thành một nguồn chất béo thực vật trong chế độ ăn hàng ngày.

Các axit béo không bão hòa là thành phần đáng chú ý của dầu hạt bí ngô. Đặc biệt, axit linoleic chiếm tỷ lệ đáng kể trong thành phần dầu.

Thay vì chỉ tập trung vào một loại dầu duy nhất, có thể luân phiên sử dụng nhiều nguồn chất béo thực vật khác nhau để tạo sự đa dạng cho khẩu phần ăn.

Dầu hạt bí ngô có thể được sử dụng trong các món salad, trộn rau củ, rưới lên thực phẩm sau khi chế biến hoặc sử dụng trong những món ăn phù hợp với đặc tính và hương vị của dầu.

Có lợi cho làn da nhờ các hợp chất chống oxy hóa

Dầu hạt bí ngô cũng được sử dụng trong lĩnh vực chăm sóc da và mỹ phẩm nhờ chứa tocopherol, phytosterol, axit béo và nhiều hợp chất thực vật khác.

Các thành phần này có thể góp phần duy trì hàng rào bảo vệ da và hạn chế tác động của quá trình oxy hóa. Một số nghiên cứu về dầu hạt bí ngô cũng ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và các hoạt tính sinh học tiềm năng khác.

Tuy nhiên, nếu sử dụng dầu hạt bí ngô trực tiếp trên da, cần thử trên một vùng nhỏ trước để kiểm tra khả năng kích ứng. Với các vấn đề da liễu như mụn viêm nặng, viêm da hoặc rụng tóc bất thường, dầu hạt bí ngô không thể thay thế phương pháp điều trị chuyên môn.

Có thể hỗ trợ sức khỏe nam giới nói chung

Ngoài tuyến tiền liệt, hạt bí ngô và các sản phẩm từ hạt bí ngô còn được quan tâm bởi hàm lượng kẽm và các chất dinh dưỡng khác.

Kẽm có vai trò quan trọng đối với nhiều chức năng sinh lý của cơ thể. Vinmec cũng đề cập đến mối liên hệ giữa lượng kẽm và sức khỏe sinh sản nam giới khi tổng hợp các lợi ích của hạt bí ngô.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hạt bí ngô và dầu hạt bí ngô. Khi ép dầu, phần lớn chất xơ, protein và nhiều khoáng chất vốn có trong toàn bộ hạt không đi theo dầu. Vì vậy, không nên lấy toàn bộ lợi ích dinh dưỡng của hạt bí ngô để áp dụng nguyên vẹn cho dầu hạt bí ngô.

Đây là một điểm rất quan trọng nếu muốn đánh giá chính xác dầu hạt bí ngô có tác dụng gì.

3. Dầu hạt bí ngô có tốt hơn ăn trực tiếp hạt bí ngô không?

Không thể nói dầu hạt bí ngô tốt hơn hay hạt bí ngô tốt hơn vì mỗi loại có giá trị dinh dưỡng khác nhau.

Hạt bí ngô nguyên vẹn cung cấp chất béo, protein, chất xơ, magie, kẽm cùng nhiều khoáng chất khác. Trong khi đó, dầu hạt bí ngô tập trung chủ yếu vào phần chất béo và các hợp chất tan trong dầu.

Nếu muốn bổ sung chất xơ, protein và khoáng chất, ăn hạt bí ngô là lựa chọn phù hợp hơn. Nếu muốn sử dụng một nguồn dầu thực vật giàu axit béo không bão hòa và có hương vị đặc trưng, dầu hạt bí ngô có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Do đó, hai sản phẩm này có thể bổ sung cho nhau thay vì nhất thiết phải lựa chọn một trong hai.

4. Có nên tự ép dầu hạt bí ngô tại nhà?

Nếu có nguồn hạt bí ngô chất lượng và muốn kiểm soát nguyên liệu đầu vào, tự ép dầu tại nhà là một phương án đáng cân nhắc.

Ưu điểm lớn nhất của việc tự ép dầu là người dùng có thể chủ động lựa chọn hạt bí, kiểm tra độ sạch của nguyên liệu và ép dầu khi cần sử dụng. Dầu sau khi ép cũng không phải trải qua quá trình lưu trữ kéo dài như một số sản phẩm đóng chai.

Đặc biệt, với những gia đình thường xuyên sử dụng nhiều loại dầu thực vật, một chiếc máy ép dầu gia đình có thể giúp tận dụng nhiều loại hạt khác nhau như hạt lạc, hạt mè, hạt hướng dương, hạt cải hoặc hạt bí ngô, tùy vào khả năng ép của từng dòng máy.

Tuy nhiên, chất lượng dầu tự ép phụ thuộc rất nhiều vào nguyên liệu, độ khô của hạt, nhiệt độ ép, mức độ vệ sinh của máy và cách bảo quản sau khi ép. Dầu nên được chứa trong chai sạch, kín, tránh ánh sáng và nhiệt độ cao để hạn chế quá trình oxy hóa.

5. Cách sử dụng dầu hạt bí ngô

Dầu hạt bí ngô thường có hương vị béo, thơm và khá đặc trưng nên có thể sử dụng theo nhiều cách khác nhau.

Bạn có thể dùng dầu để trộn salad, rưới lên rau củ hoặc các món ăn sau khi chế biến. Với những loại dầu giàu hợp chất nhạy cảm với nhiệt, việc sử dụng ở nhiệt độ vừa phải hoặc dùng trực tiếp sau khi món ăn đã hoàn thành có thể giúp hạn chế tác động của nhiệt độ cao đến một số thành phần trong dầu.

Quan trọng nhất là không nên sử dụng quá nhiều chỉ vì cho rằng dầu thực vật tốt cho sức khỏe. Dầu vẫn là thực phẩm giàu năng lượng, vì vậy lượng sử dụng cần phù hợp với tổng khẩu phần ăn hàng ngày.

7. Kết luận

Có thể tóm lại, dầu hạt bí ngô có tác dụng gì phụ thuộc vào thành phần dinh dưỡng và các hợp chất sinh học có trong dầu. Những lợi ích được nghiên cứu đáng chú ý nhất gồm hỗ trợ sức khỏe tuyến tiền liệt, hỗ trợ chức năng đường tiết niệu, cung cấp chất béo không bão hòa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và cung cấp các hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa.

Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện không đồng đều cho tất cả các công dụng. Một số kết quả đến từ nghiên cứu trên động vật hoặc phòng thí nghiệm, trong khi nghiên cứu trên người vẫn còn hạn chế. Vì vậy, nên xem dầu hạt bí ngô là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh thay vì một sản phẩm có khả năng điều trị bệnh.

Nếu muốn sử dụng dầu hạt bí ngô thường xuyên, lựa chọn nguyên liệu sạch, phương pháp ép phù hợp và bảo quản đúng cách sẽ quan trọng không kém việc quan tâm đến bản thân loại dầu.